In de zomermaanden komt het soms tot een langere zeer hete periode door een zogenaamde hittekoepel in delen van Europa op Noord-Amerika. Wat dit is en hoe zoiets ontstaat, lees je in dit artikel.
Eind juni 2026 was eerst in Frankrijk sprake van zeer heet zomerweer. Geleidelijk verplaatste de hitte ook naar België en Centraal-Europa.
Dit was een goed voorbeeld van een hittekoepel. De term is overgewaaid vanuit Noord-Amerika. Een ander zeer goed voorbeeld van een hittekoepel, of zoals ze het daar noemen een ‘heat dome’, was het hete weer van eind juni en begin juli 2021 in het noordwesten van de VS en het zuidwesten van Canada. In het plaatsje Lytton werd met 49,6 graden het hitterecord van Canada verpulverd. Daarvoor was in Canada nog nooit een temperatuur van meer dan 45,0 graden gemeten. Naast hoge temperaturen leidde deze hittekoepel ook tot enorme natuurbranden.
Wat is een hittekoepel of ‘heat dome’?
Een hittekoepel is een grote bel met zeer warme lucht die ontstaat onder een hogedrukgebied dat langdurig boven een bepaalde regio ligt. In een hogedrukgebied vinden dalende luchtbewegingen plaats. Hierdoor wordt de lucht samengedrukt, lost eventuele bewolking op en stijgt de temperatuur. De zon schijnt de hele dag ongehinderd en de bodem wordt droger. Hierdoor neemt de verdamping af. Steeds meer zonnestraling wordt direct omgezet in warmte, wat de opwarming nog verder versterkt.
Wanneer ontstaat een hittekoepel?
Wat nodig is voor een hittekoepel is een standvastig hogedrukgebied boven een groot landoppervlak. Vaak verplaatsen weersystemen zich vrij snel en de aandrijver hiervan is de straalstroom. Dit is een soort snelweg met hoge windsnelheden op zo’n tien kilometer hoogte in de atmosfeer.
Als de straalstroom relatief zwak is kan hij gemakkelijker door een hogedrukgebied worden omgeleid, waardoor er een blokkade optreedt en het hogedrukgebied lang boven dezelfde regio kan blijven.
En wat zijn hoge en lage drukgebieden?
De straalstroom is in de zomer doorgaans zwakker dan in de winter. Dit komt doordat het temperatuurverschil tussen de noordpool en de evenaar in de zomer kleiner is dan in de winter.
Daarnaast is de zon in de zomer natuurlijk krachtiger en zijn de dagen langer. Hittekoepels komen in Europa en Noord-Amerika daarom vooral voor in de maanden juni en juli.
Veelgestelde vragen
Een hittekoepel is een grote bel met zeer warme lucht die ontstaat onder een hogedrukgebied dat langdurig boven een bepaalde regio ligt. Door dalende luchtbewegingen warmt de lucht op, lost bewolking op en kan de temperatuur sterk oplopen.
Een hittekoepel ontstaat wanneer een standvastig hogedrukgebied lange tijd boven een groot landoppervlak blijft liggen. De combinatie van dalende lucht, veel zonneschijn en een uitdrogende bodem zorgt ervoor dat de opwarming steeds verder wordt versterkt.
Normaal gesproken verplaatsen weersystemen zich vrij snel met als aandrijver de straalstroom. Als de straalstroom relatief zwak is, kan een hogedrukgebied de straalstroom omleiden, waardoor een blokkade ontstaat en het hogedrukgebied langdurig boven dezelfde regio blijft.
In Europa en Noord-Amerika komen hittekoepels vooral voor in juni en juli. In deze periode is de straalstroom doorgaans zwakker, de zon krachtiger en zijn de dagen langer dan in de winter.
Een hittekoepel kan leiden tot langdurig zeer heet weer en temperatuurrecords. Bij de zeer sterke hittekoepel in 2021 in het noordwesten van de Verenigde Staten en het zuidwesten van Canada kwam het naast extreme hitte ook tot enorme natuurbranden.
