Het weerbeeld in de wintermaanden december, januari en februari is vrij koud, met vorst- en ijsdagen. Ook valt regelmatig neerslag, deels in de vorm van sneeuw. Vanwege de korte daglichtperiode schijnt de zon vooral in december en januari niet vaak. In dit artikel kijken we naar het normale Belgische weer en welke extremen er mogelijk zijn.
Gemiddeld komt de temperatuur in de winter in Ukkel uit op 4,1 graden. Overdag is het gemiddeld 6,6 graden en tijdens de nachten 1,6 graden. Daarmee ligt de gemiddelde temperatuur boven nul. Ten opzichte van de klimaatperiode 1961-1990 ligt de gemiddelde temperatuur inmiddels een graad hoger.
De gemiddelde temperatuur varieert tussen 4 en 5 graden in grote delen van Vlaanderen en tussen 0 en 2 graden in de hogere delen van het land.
Wat was de warmste en de koudste winter?
De warmste winter was die van 2007 met een gemiddelde temperatuur van 6,6 graden. In de winter van 2016 was het 6,4 graden en de winters van 2014, 2020 en 2024 hadden een gemiddelde temperatuur van 6,3 graden.
De allerkoudste winter was die van 1963 met een gemiddelde temperatuur van -2,0 graden. De winters van 1845 en 1891 hadden een gemiddelde temperatuur van -1,4 graden. De laatste duidelijk te koude winter was die van 2010 met een gemiddelde temperatuur van 1,8 graden.
Van -30 tot +22 graden
De laagste minimumtemperatuur ooit werd gemeten op 20 januari 1940. In de vallei van de Lomme werd het -30,1 graden. De laagste temperatuur in Ukkel werd op 14 februari 1929 genoteerd met -17,7 graden. Op diezelfde dag werd het in Oostende -19,0 graden en in Leopoldsburg -22,9 graden. Op 1 februari 1956 werd het op de Baraque Michel -25,2 graden. Op 7 februari 2012 daalde de temperatuur in Neidingen naar -21,8 graden.
Het kan ook zacht zijn en de hoogste temperatuur in Ukkel werd op 26 februari 2019 genoteerd. Het werd toen 20,2 graden en daarmee was het de eerste keer dat er een lentedag (warme dag) werd genoteerd in de tweede maand van het jaar. Nog warmer was het op 27 februari 2019. In Angleur werd het maar liefst 22,4 graden.
30 vorstdagen en 6 winterse dagen
Een gemiddelde winter telt ongeveer 30 vorstdagen met een minimumtemperatuur onder nul. Het aantal ijsdagen (winterse dagen), een dag waarop de temperatuur het gehele etmaal onder het vriespunt blijft, is 6.
Het aantal vorstdagen neemt de laatste jaren steeds verder af. In de periode 1961-1990 werden nog 36 vorstdagen genoteerd, in de periode 1981-2010 was dit afgenomen naar 32 dagen en volgens de huidige klimaatnormaal (1991-2020) is dit 30 dagen.
Ook het aantal winterse dagen (ijsdagen) neemt af. In de klimaatperiode 1961-1990 waren dit nog negen dagen. In de perioden 1971-2000 en 1981-2010 waren dit zeven dagen en inmiddels is het zes dagen.
228 mm op 55 dagen
De winter laat flink wat wisselvalligheid zien. In december valt in Ukkel gemiddeld 87 mm neerslag, januari telt 76 mm en februari gemiddeld 65 mm. In totaal valt over de hele winter 228 mm. Daarmee is het in de wintermaanden steeds natter geworden. In de periode 1961-1990 viel 193 mm, in 1981-2010 221 mm en tegenwoordig dus gemiddeld 7 mm meer.
Het aantal neerslagdagen is al jaren gelijk. Op gemiddeld 55 winterdagen valt neerslag en op 13 dagen valt deze in de vorm van sneeuw. In de Hoge Venen bleef sneeuw ononderbroken liggen van 31 december 1978 tot 15 maart 1979. Daarmee was dit het langst aanhoudende sneeuwdek in het land.
De natste winter was die van 1995, met 367 mm. De winter van 2024 had 311 mm en ook de winter van 1910 noteerde in totaal 311 mm. De winter van 1964 noteerde slechts 62 mm en was daarmee de droogste winter. De winter van 1891 noteerde 64 mm.
Gemiddeld 2 tot 3 uur zon per dag
De zon schijnt in december in totaal 49 uur, in januari 59 uur en in februari 72 uur. Daarmee komt het aantal zonuren in de winter uit op 180 uur. In de klimaatperiodes 1961-1990 en 1971-2000 scheen de zon 176 uur.
De winter van 1949 had in totaal 316 zonuren. De winters van 1930 en 1933 noteerden 257 uur zon en de winter van 2008 had 256 zonuren. De winter met de minste zonuren was de winter van 1923 met 86 uur zon. De laatste winter met duidelijk minder zonuren dan gebruikelijk was de winter van 2024. De zon scheen over de drie wintermaanden in totaal 123 uur.
