De periode voor de kerstdagen wordt vaak ‘de donkere dagen voor kerst’ genoemd. Maar zijn deze dagen ook echt donker? En zo ja; hoe komt dit?
In de dagen voor kerst is de zon het kortst op. De dag met de kortste daglichtperiode valt op het noordelijk halfrond op 20, 21, 22 of 23 december. Meestal is het 21 of 22 december. De zon staat op deze dag recht boven de Steenbokskeerkring, die op ongeveer 23 graden zuiderbreedte ligt. Bij ons staat de zon dan ’s middags het laagst boven de horizon. Hiermee begint ook de astronomische winter. De astronomische lente begint als de zon weer loodrecht boven de evenaar staat.
Kortste dag, zonsopkomst en zonsondergang
Rond 21 december gaat de zon niet het vroegst onder en komt ook niet het laatst op. Deze momenten vallen namelijk niet op dezelfde dag. Dit komt doordat de baan van de aarde om de zon geen perfecte cirkel vormt, maar een beetje een ellips. Er zitten zeventien à achttien dagen tussen deze twee momenten. De vroegste zonsondergang vindt plaats op 12 of 13 december. De laatste zonsopkomst valt meestal op 29 of 30 december.
Welk weer is normaal in december? In dit artikel lees je wat mogelijk is en welke extremen voor kunnen komen.
Somber weertype speelt ook een rol
Als het in december de hele dag zonnig is dan is het nog best een tijdlang licht, maar zonnige dagen zijn in deze maand juist schaars. Gemiddeld schijnt de zon in december slechts 49 uur. Dit is nog geen anderhalf uur per dag. Geen enkele maand is zo somber als december.
In decembermaanden in het verleden werd meestal het grootste deel van de zonuren in enkele zonnige dagen behaald. Meer dan de helft van de decemberdagen verliep met minder dan een half uur zon. In de kustgebieden is het vaak wat zonniger dan in het binnenland. In december 2024 scheen de zon in Ukkel slechts 17 uur en op maar vier dagen was er meer dan 1 uur zon.
Check al onze maandoverzichten.
Conclusie: de benaming donkere dagen voor kerst is terecht!
De dagen voor kerst zijn inderdaad vaak donker. Dit komt grotendeels doordat de daglichtperiode simpelweg het kortst is. Daarnaast is het half december vaak ook somber weer met veel bewolking of mist. In januari schijnt de zon gemiddeld in Ukkel 59 uur en dat is 10 uur meer dan in december. Bovendien lengen de dagen. De kleine toename in daglicht en zonneschijn ervaren we al positief en daarom spreken we niet van de donkere dagen na kerst.
