Onze landsgenoten moesten niet alleen de ontberingen van de oorlog doormaken, ook het weer was soms bar en boos in de jaren 10. Zo was de winter van 1917 één van de koudste ooit gemeten. Het huidige, opwarmende klimaat is niet meer te vergelijken met het oude klimaat van vóór de jaren 90, laat staan van de jaren 10. Zo is de gemiddelde jaartemperatuur met circa 11 graden twee graden warmer dan in de jaren 10. Voor de huidige maatstaven waren alle zomers toentertijd veel te koud. De winters waren gevarieerder.
De zomer van 1914, de start van de Eerste Wereldoorlog, verliep voor die tijd aan de zachte kant met in Ukkel 16,3 graden. Tegenwoordig zou dit een bijzonder koude zomer zijn geweest. De laatste zomer die kouder verliep was namelijk in 1988! Het slot was kurkdroog. Tussen 10 augustus en 8 september valt slechts 7 mm in Ukkel.
Natte en sombere eerste winter, maar herfst 1915 verloopt ijskoud
De eerste winter in de Eerste Wereldoorlog verliep nat en somber. In januari scheen de zon in Ukkel maar 26 uur! De lente van 1915 was juist droog en koud. De vrij normale zomer voor die tijd (16,1 graden, tegenwoordig zeer koud) kende één zeer hete dag. Op 8 juni werd het in Ukkel 32,9 graden. Landelijk kwam Hoogstraten (Antwerpen) op 36,9 graden uit! De dag werd met noodweer afgesloten. Hevige onweders, vergezeld van hagelstenen, trokken over Namen. Twee dagen later wordt in Chastre (nabij Gembloers) een tornado gesignaleerd.
De herfst was zeer koud, zelfs voor die tijd. De gemiddelde temperatuur was 8 graden en daarmee was de herfst toentertijd anderhalve graad kouder dan normaal. Tegenwoordig zou dit zelfs drie graden te koud zijn. Sinds 1833 was een herfst slechts zeven keer kouder, voor het laatst in 1952. November leek zelfs al een wintermaand met gemiddeld 2,1 graden. Op 27 november vroor het ’s nachts streng en kwam de temperatuur overdag niet boven het vriespunt. In die zware tijd was winterkou zeker geen pretje voor de mensen.
Kruit verschoten in november | Zeer koele zomer van 1916
Opvallend was dat de winter van 1916 juist zeer zacht, nat en somber verliep. Begin december werd het bijna 15 graden en over de hele maand vroor het slechts één nacht in Ukkel. Pas in februari werd het nog een beetje winters, maar het meeste winterkruit was verschoten in november… In Chiny (Luxemburg) viel over heel december 380 mm! Ukkel noteerde 146 mm. Er kwamen overstromingen voor. Het natte weer bleef ook in de lente aanhouden, met op 22 mei in de omgeving van Brussel spectaculaire hagelbuien. De zomer van 1916 werd koud met gemiddeld slechts 14,8 graden. Opvallend was dat de kou juist met droogte gepaard ging. Zo viel tussen 19 juli en 13 augustus slechts 1 mm regen in Ukkel.
1917 begint met historisch koude winter en lente
Ook het najaar was koud en de winter van 1917 zelfs streng. De gemiddelde temperatuur kwam in Ukkel op 0,1 graden uit. Tussen 19 januari en 9 februari was sprake van een extreem lange koudegolf. In de nachten werden regelmatig diepvriestemperaturen gemeten onder -15 graden. Op 3 februari werd het lokaal -23 graden! Overdag stokte het kwik bij een graad of -7. In de Ardennen wordt 62 cm sneeuw gemeten.
In die tijd was het ijskoude winterweer voor de mensen na zoveel jaren van oorlog een verschrikking. Januari kwam op gemiddeld -0,8 graden uit en februari op -1,6 graden. De kou bleef tot en met april aanhouden. Maart was nog een échte wintermaand. April was met 4,6 graden de op één na koudste sinds 1833. Tegenwoordig wordt deze temperatuur vaak in de wintermaanden bereikt.
Pas in mei en juni werd het beduidend warmer. De zomer verliep voor die tijd vrij warm met gemiddeld 16,7 graden. Bovendien was het in Ukkel wel erg nat met 320 mm regen. De winter van 1918 verliep koud en de lente droog. Ook de zomer en het najaar van 1918 waren koud. Op 20 juli treft hevig onweer delen van Namen. Er vallen hagelstenen zo groot als duiveneieren en ook wind veroorzaakt schade. Op 11 november was het, bij het einde van de oorlog, bewolkt en 7 graden. Tegenwoordig een koude novemberdag, voor die tijd heel normaal.
