We beleven een zonnige en droge lente die nu ook warm afsluit. Is dit de voorbode van een droge en warme zomer of krijgen we een ouderwetse Vlaamse zomer met regelmatig buien en lage temperaturen. We bespreken het in deze zomerverwachting.
De eerste vraag die we ons moeten stellen is: wat is tegenwoordig een normale zomer? Al sinds de jaren 80 warmen de zomers op en daardoor stijgt ook het klimaatgemiddelde. Klimaat is het gemiddelde weer over 30 jaar en daarbij kijken we dit jaar naar de periode 1996-2025. In de meteorologische zomer is het tegenwoordig overdag gemiddeld 21 graden aan de kust tot 25 graden in Limburg. Daarbij is het eind juli en begin augustus nog een paar graden warmer. Begin juni en eind augustus is het juist iets minder warm.
72% van de dagen verloopt warm
Een gemiddelde zomer telt ongeveer 65 warme dagen, waarop het 20 graden of meer wordt. En op 24 van die dagen wordt het zomers warm (25 graden of meer) en 5 keer halen we zelfs tropische temperaturen (30 graden of meer). In Limburg liggen deze aantallen nog hoger en in de kuststreek lager. Daarbij schijnt de zon gemiddeld zo’n 7 uur per dag; dat is ongeveer 40 procent van de daglichtperiode.
Een normale zomer gaat gepaard met wisselvalligheid. Juni is gemiddeld de droogste maand van de zomer met in Ukkel 71 mm neerslag en in juli en augustus valt 77 en 87 mm. Naarmate de zomer vordert worden de buien zwaarder en brengen ze meer regen. Het gaat in de zomer vaak om relatief korte en felle buien, want het regent in een gemiddelde zomer slechts 5% van de tijd. Bij droog weer is het dan ook al snel aangenaam buiten.
De normale Vlaamse zomer is dus eigenlijk heel aangenaam om lekker actief te zijn en om op zomers warme dagen naar het strand of een meer te gaan. Vergeet je dan niet in te smeren, want in de zomer is de zonkracht sterk tot zeer sterk, met in juni en begin juli zonkracht 7-8, afnemend naar zonkracht 5-6 in augustus. Tussen 12 en 15 uur kun je bij zonkracht 5 al binnen een half uur verbranden en bij zonkracht 8 al binnen tien minuten.
Opwarming van het klimaat garantie voor een warme zomer?
Onze zomers zijn door klimaatverandering sterk opgewarmd. De klimaatgemiddelde zomertemperatuur (over de dagen en nachten) is in Ukkel gestegen van ongeveer 16,5 graden halverwege de vorige eeuw naar 17,9 graden nu. De gemiddelde maximumtemperatuur in de zomer steeg van ongeveer 21 naar 23 graden. Door deze opwarming komt het gemakkelijker tot zomerse dagen dan halverwege de vorige eeuw. Dit aantal is gestegen van 15 naar 24 dagen. Het aantal tropische dagen is toegenomen van 2 naar 5.
Statistisch gezien is de kans op een warme zomer groot. 19 van de 26 zomers (73%) in deze eeuw verliepen warmer dan de toen geldende normaal. Drie (12%) verliepen normaal en slechts vier zomers (15%) waren kouder dan normaal. De top 10 van warmste zomers wordt gedomineerd door jaren uit deze eeuw.
De laatste te koude zomer beleefden we in 2011 met een gemiddelde zomertemperatuur (over alle dagen en nachten) van 16,7 graden. Dat was in de jaren 50 een normale zomer! Het kwam amper tot zomerse dagen en het was ook kletsnat. Opmerkelijk was dat deze zomer plaatsvond na de op één na droogste en recordzonnige lente.
Wat volgt op een zonnige en droge lente?
Dit jaar verloopt de meteorologische lente droog en zonnig. Als we naar alle lentes kijken sinds de start van de metingen dan zien we dat er geen statistisch verband is tussen droge lentes en droge zomers. Het valt op dat we in ons land niet vaak langdurig standvastig weer hebben en dat meerdere seizoenen achtereen droog verlopen. Vaak slaat het weer na een aantal maanden om.
Na een droge lente hoeft er weinig neerslag te vallen om te spreken van een nattere zomer, maar dat wil niet zeggen dat het ook natter wordt dan normaal. Na een droge lente volgde in het verleden meestal een normale hoeveelheid regen.
Droogte kan invloed hebben op de zomer
De droogte waar we nu mee te maken hebben kan invloed houden op de zomer. Als de bodem vrij droog blijft, dan vergroot het de kans op warmte. De lucht warmt boven een drogere bodem sterker op dan boven een vochtigere bodem. Dat komt doordat er minder energie gebruikt wordt voor het verdampen van het vocht. Doordat er minder vocht beschikbaar is zullen ook minder wolken worden gevormd en dat betekent meer zon.
Meer zon betekent verdere uitdroging van de bodem en opwarming van de lucht. Hierdoor steekt hitte makkelijker de kop op. Bij het uitblijven van grote hoeveelheden regen is de kans op hitte deze zomer groter dan normaal.
Ook de Noordzee is van invloed op onze zomer
Van belang in deze zomerverwachting is ook de temperatuur van de Noordzee. De zee is op dit moment bijna 13 graden en dat is een hele normale temperatuur voor deze tijd van het jaar. Een warmere zee dan gebruikelijk kan zwaardere buien opleveren en een koudere zee zorgt voor meer zonneschijn aan de kust. Als de zomer warm van start gaat kan de zee tijdens de zomer sterk opwarmen en later in de zomer zwaardere buien in de kuststreek in de hand werken.
Wat zeggen de seizoensmodellen?
De seizoensmodellen laten voor de komende zomer hele duidelijke signalen zien voor een warme en vrij droge zomer. Alle kaarten tonen in juni, juli en augustus warmer weer dan gebruikelijk.
Ook lijkt er minder neerslag te vallen dan normaal en dan vooral in juni en juli. In augustus wordt geen droger of natter weer verwacht en valt ongeveer een normale neerslaghoeveelheid. We zullen deze zomer dan ook regelmatig met buien te maken krijgen, maar in de zomer zijn deze vaak kort en fel. Tussen de buien door is het dan vaak nog lange tijd heerlijk weer om buien te zijn.
Doordat het vooral in juni en juli droger is dan normaal, zal de droogte voorlopig niet verdwijnen en waarschijnlijk verder toenemen. Wanneer we te maken krijgen met zuidelijke winden neemt de kans op zeer warm weer toe. Het ziet er dan ook uit dat het een warme zomer zal worden met hoge temperaturen en veel zonneschijn.
Zo betrouwbaar zijn de seizoensmodellen
Seizoensmodellen zijn nog niet zo betrouwbaar als een weersverwachting voor de komende vijf dagen en schetsen puur een trend. Ook in een gemiddeld zachte maand kan zomaar een koude week zitten en dat liet ook de afgelopen meimaand zien. Dergelijke details zijn op zijn vroegst aan te geven in onze maandverwachtingen en natuurlijk in ons weerbericht.
Seizoensverwachtingen voor de zomer en winter komen vaker uit dan die voor de lente en de herfst. Dit komt doordat de voorspelbaarheid van de atmosfeer in de overgangsseizoenen, waar koude en warme lucht elkaar afwisselen, kleiner is.
Kans op warme en zonnige zomer groot
Als we alles samennemen dan kunnen we concluderen dat we dit jaar waarschijnlijk te maken krijgen met een droge, zonnige en warme zomer. Vooral de eerste helft van de zomer zal droog verlopen. Vooral de droge bodem vergroot in juni en juli de kans op extreme hitte.
